Żołnierze Wyklęci?

W okresie tzw. władzy ludowej najlepiej było o nich nie mówić wcale, a jeśli już to w sposób oficjalny tylko źle. W książkach, gazetach i mediach określano ich walkę jako bandytyzm.

W okresie tzw. władzy ludowej najlepiej było o nich nie mówić wcale, a jeśli już to w sposób oficjalny tylko źle. W książkach, gazetach i mediach określano ich walkę jako bandytyzm.

Dla przypomnienia ? tak nazywali Rosjanie powstańców styczniowych, Niemcy ? konspiratorów z AK, NSZ oraz innych organizacji niepodległościowych. Tak też komuniści nazwali tych, którzy po 1944 postanowili dalej walczyć o wolną Polskę. Polskę demokratyczną i niezależną od Związku Sowieckiego.

Częściowym zadośćuczynieniem po upadku komunizmu było przywracanie pamięci o ich walce i poświęceniu. Całkiem niedawno parlament ustanowił dzień 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Tego dnia -1 marca 1951 roku w mokotowskim więzieniu wykonano wyroki na 7 członkach IV Komendy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość: Łukaszu Cieplińskim, Mieczysławie Kawalcu, Józefie Batorym, Adamie Lazarowiczu, Franciszku Błażeju, Karolu Chmielu, Józefie Rzepce.

Na terenie powiatu sokołowskiego zmagania trwały długo. Początkowo walczyły struktury wywodzące się jeszcze z okresu funkcjonowania obwodu ,,Sęp??, ,,Proso?? w czasie okupacji niemieckiej. Następnie konspiratorzy ziemi sokołowskiej weszli w skład sławnych 5. i 6. Brygad Wileńskich AK. Ostatni sokołowski (operujący przeważnie w Sokołowskiem), czteroosobowy patrol sławnej 6. Brygady padł w ogniu kilkusetosobowej obławy 30 września 1950 r. pod Borychowem w obecnej gminie Repki. Wcześniej, bo 7 kwietnia 1950, zginął pod Toczyskami Podbornymi (gmina Jabłonna Lacka) por. Józef Małczuk ,,Brzask??. Wcześniej ? w 1949 roku - w tragicznych okolicznościach zginął Władysław Łukasiuk ,,Młot??.

Tak długo trwająca walka nie byłaby możliwa bez wsparcia i pomocy ludności cywilnej, czyli tzw. siatki. Dostarczanie przez nią żywności i udzielanie schronienia w sprzężeniu z akcjami partyzantów były czynnikami, które spowodowały że w raportach UB powiat sokołowski określany był jako powiat ,,bandycki??. Dziś możemy te określenie przełożyć na właściwy język ? ziemia niepokorna i patriotyczna.

Zapłacono za tę walkę cenę wysoką. Po stronie niepodległościowej zginęło co najmniej 300 ludzi, tysiące zostało aresztowanych, uwięzionych w rodzimych kazamatach lub wywiezionych do sowieckich łagrów. Na przełomie lat 1944-1945 na sokołowskim stadionie funkcjonował obóz przesyłowy NKWD. Trzeba o tym pamiętać.

JACEK ODZIEMCZYK

HISTORYK