Czerniak oka i promieniowanie UV. Dlaczego profilaktyka ma znaczenie?

Choć to lato wydaje się oczywistym okresem, kiedy powinniśmy szczególnie dbać o ochronę przeciwsłoneczną, przed szkodliwymi skutkami promieniowania należy chronić się przez cały rok. Co roku w Polsce rozpoznaje się około 300–400 nowych przypadków zachorowań na czerniaka oka. Dlatego tak ważna jest odpowiednia ochrona i profilaktyka. Warto także wziąć udział w bezpłatnych badaniach przesiewowych organizowanych przez samorząd województwa mazowieckiego w ramach akcji „Dobry wzrok Mazowszan”.

– Czerniak błony naczyniowej oka jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym gałki ocznej u osób dorosłych, choć jednocześnie należy do chorób rzadkich – wskazuje prof. Agnieszka Kamińska, kierownik Katedry Okulistyki Collegium Medicum UKSW, ordynator Oddziału Okulistycznego w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym w Warszawie, wojewódzki konsultant w dziedzinie okulistyki dla województwa mazowieckiego. – W Polsce rozpoznaje się około 300–400 nowych przypadków rocznie. Błona naczyniowa składa się z trzech części: tęczówki, ciała rzęskowego i naczyniówki. Najczęściej nowotwór rozwija się właśnie w naczyniówce położonej w tylnej części oka.

We wczesnym stadium czerniak często przebiega bezobjawowo i bywa wykrywany przypadkiem w trakcie rutynowego badania okulistycznego. Jeśli pojawią się objawy, są to:

• pogorszenie ostrości wzroku,
• błyski lub mroczki przed oczami,
• ubytki w polu widzenia,
• zniekształcenia obrazu,
• rzadziej ból oka lub widoczna zmiana w obrębie tęczówki,

Każda nagła zmiana wymaga pilnej konsultacji okulistycznej.

Warto zadbać o to, by nasze okulary przeciwsłoneczne były naprawdę dobrej jakości – to znaczy, by zapewniały pełną ochronę przeciw promieniowaniu UV-A i UV-B. Jak podkreśla prof. Agnieszka Kamińska, jest to ważny element profilaktyki. Badania sugerują, że promieniowanie UV może odgrywać pewną rolę w rozwoju tej choroby, obok takich czynników jak jasna tęczówka, jasna karnacja, wiek czy długotrwała ekspozycja zawodowa lub środowiskowa na promieniowanie słoneczne.

W wielu przypadkach możliwe jest leczenie oszczędzające gałkę oczną. Sposób leczenia zależy od wielkości i umiejscowienia guza oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. – Najczęściej stosowaną metodą jest brachyterapia polegająca na czasowym przyszyciu do ściany gałki ocznej specjalnej płytki promieniotwórczej, która precyzyjnie napromienia guz – tłumaczy prof. Agnieszka Kamińska. – W wybranych przypadkach wykorzystuje się również protonoterapię lub inne metody radioterapii.

Usunięcie gałki ocznej może być konieczne dopiero wtedy, kiedy guz jest bardzo duży lub leczenie oszczędzające nie jest już możliwe.

Ostateczny efekt leczenia zależy przede wszystkim od wielkości i lokalizacji guza oraz od momentu jego wykrycia. Im wcześniej choroba zostanie rozpoznana, tym większe są możliwości zastosowania leczenia oszczędzającego. – Dlatego tak istotne są regularne badania okulistyczne i szybka diagnostyka w przypadku pojawienia się niepokojących objawów – podkreśla pani profesor.

Podstawą profilaktyki są regularne badania obejmujące:

• ocenę ostrości wzroku,
• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• biomikroskopię przedniego odcinka oka,
• badania dna oka po rozszerzeniu źrenicy,
• ultrasonografię gałki ocznej (USG),
• optyczną koherentną tomografię (OCT) – gdy istnieją wskazania.

– Wczesne wykrycie czerniaka oka zwiększa szanse na skuteczne leczenie i zachowanie widzenia – zaznacza prof. Agnieszka Kamińska. – Dlatego regularne kontrole okulistyczne powinny być stałym elementem profilaktyki u dorosłych.

Do profilaktyki w zakresie chorób oczu zachęca także samorząd województwa mazowieckiego. W tym roku już po raz trzeci jest realizowany program „Dobry wzrok Mazowszan”, w ramach którego można bezpłatnie skorzystać z badań przesiewowych pod okiem specjalistów.

– Regularne badania wzroku są szczególnie ważne po 60. roku życia, ponieważ wiele chorób oczu rozwija się bezobjawowo i przez długi czas może pozostać niezauważonych. Dzięki akcji „Dobry wzrok Mazowszan” można szybko rozpocząć dalszą diagnostykę i leczenie. Zachęcam mieszkańców do skorzystania z tej możliwości – podkreśla Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego.

MATERIAŁ PROMOCYJNY