Skrzeszew - oddali hołd tym, którzy uratowali nas przez bolszewicką nawałą w 1920 roku

Kilkaset osób wzięło udział w uroczystościach zorganizowanych 13 sierpnia wieczorem przez 1. Dywizję Piechoty Legionów przy pomniku na cmentarzu w Skrzeszewie, poświęconym obrońcom Ojczyzny z sierpnia 1920 r., którzy wykazali się niezwykłą odwagą w walce z bolszewikami.

O godz. 21.00 odbył się tam Uroczysty Capstrzyk w świetle pochodni oraz Apel Pamięci. Zgromadził żołnierzy, samorządowców i mieszkańców, w sumie kilkaset osób, które oddały cześć obrońcom naszej Ojczyzny.

Gdy w 1920 r. nasza świeżo odrodzona Ojczyzna zmagała się z najazdem bolszewików, do historii przeszła bohaterska obrona Warszawy i wydarzenie z 15 sierpnia, z racji przebiegu nazwane „cudem nad Bugiem”. Kilka dni później 600-osobowa grupa ułanów z Jazdy Ochotniczej majora Feliksa Jaworskiego stoczyła ciężkie boje z sześcioma dywizjami Armii Czerwonej. Dwudniowy krwawy bój zakończył się jednak sukcesem Polaków: odcięto drogę ucieczki najeźdźcom, którzy musieli wycofywać się okrężną drogą przez Nur i Granne. Polacy wzięli do niewoli ponad tysiąc żołnierzy Armii Czerwonej, zdobyli 15 armat, 9 karabinów maszynowych, inny sprzęt i broń oraz cztery sztandary, a także towary zrabowane w Polsce .

- Gromadzimy się w tym szczególnym miejscu, aby upamiętnić bohaterską postawę żołnierzy 19. Pułku Ułanów Wołyńskich, którzy w dniach 18-19 sierpnia 1920 roku wchodząc w skład Grupy Jazdy Ochotniczej majora Feliksa Jaworskiego stoczyli zacięte walki z oddziałami Armii Czerwonej w rejonie Frankopola i Skrzeszewa – przypomniał prowadzący uroczystość. - Działania te miała na celu powstrzymanie natarcia nieprzyjaciela i uniemożliwienie mu sforsowania rzeki Bug, co odegrało istotną rolę w powodzeniu polskiej kontrofensywy znad Wieprza. W trakcie bitwy wielu ułanów poległo, wśród nich także młodzi ochotnicy. Cześć z nich spoczywa na cmentarzu parafialnym w Skrzeszewie, gdzie w 1935 r. wzniesiono pomnik w formie kamiennego monumentu z inskrypcją. Miejsce to pozostaje ważnym miejscem lokalnych uroczystości patriotycznych oraz trwałym symbolem wierności Ojczyźnie.

Obecnie na cmentarzu w Skrzeszewie znajduje się też pomnik z 1993 r., na którym wyryto słowa:

"W HOŁDZIE BOHATERSKIM OBROŃCOM OJCZYZNY, UŁANOM JAZDY OCHOTNICZEJ MJR FELIKSA JAWORSKIEGO, STRZELCOM IV WOŁ. DYW. 1 P.S.K., MIESZKAŃCOM SKRZESZEWA I OKOLIC POLEGŁYM ZA WIARĘ I OJCZYZNĘ W BITWIE Z BOLSZEWIKAMI POD SKRZESZEWEM I FRANKOPOLEM 19 SIERPNIA 1920 R. NARÓD Skrzeszew, A.D. 22.VIII.1993 r." .

Uroczystość przeprowadzona została zgodnie z ceremoniałem wojskowym i rozpoczęła się od wprowadzenia asysty honorowej pod pomnik, którą wystawił 5. Batalion Czołgów w Czartajewie (dowódcą Kompanii Honorowej był por. Konrad Kołodziej) i odśpiewania Hymnu Narodowego.

Później głos zabrał dowódca 2. Brygady Pancernej Legionów płk. Adam Krysiak. Rozpoczął od cytatu z pieśni wojskowej „Rozkwitały pąki białych róż, wróć Jasieńku z tej wojenki wróć (...)”.

- Tymi kilkoma wersami „Pieśni Legionowej” pragnę powitać Państwa – mieszkańców Skrzeszewa i okolic oraz żołnierzy, nadać również ton i charakter uroczystości, podczas której upamiętnimy ułanów i strzelców konnych majora Jaworskiego. Tu na Ziemi Sokołowskiej, w rejonie Skrzeszewa i Frankopola 19 sierpnia 105 lat temu ułani majora Jaworskiego wraz z partyzantami i ochotnikami z okolicznych wsi i gospodarstw stoczyli bój z wycofującymi się hordami bolszewików po przegranej bitwie warszawskiej – mówił płk. Adam Krysiak. - Dziś tu, na cmentarzu parafialnym w Skrzeszewie, stojąc przed pomnikiem bohaterów tamtych dni chcemy uczcić pamięć i oddać hołd 40 ułanom, którzy są pochowani na tym cmentarzu. Swoją modlitwą, chwilą zadumy i zapaleniem znicza pragniemy wyrazić wdzięczność obrońcom Ojczyzny, którzy ponieśli największą ofiarę – przelewali krew i oddali swoje życie, by żyć mogli inni. Przejmując tradycje 19. Pułku Ułanów Wołyńskich, zobowiązujemy się do opieki nad tym miejscem i zapewniamy, ze żołnierze 2. Brygady Pancernej Legionów z dumą i honorem będą kultywować tradycje chwalebnych czynów bohaterów spoczywających na tym cmentarzu. Cześć ich Pamięci! - zakończył płk. Krysiak.

Skrzeszewski Apel Pamięci przy pochodniach poprowadził płk. Robert Markiewicz. Wezwał do apelu obrońców naszej Ojczyzny.

Później żołnierze oddali Salwę Honorową:

Podczas uroczystości kwiaty pod pomnikiem złożyli i zapalili znicze: przedstawiciele Wojska Polskiego, delegacja posła Marka Sawickiego, delegacja powiatu sokołowskiego - wicestarosta Zbigniew Czerkas i członek zarządu Tomasz Małczuk, wójt gminy Repki Apolonia Stasiuk, samorządowcy z Łomży i powiatu siemiatyckiego, delegacja Zespołu Szkół w Skrzeszewie im. 19. Pułku Ułanów Wołyńskich a czele z dyrektor Joanną Kopówką, OSP Skrzeszew z prezesem Dariuszem Jadczukiem n oraz potomkowie ułanów i mieszkańcy naszego powiatu.

Na zakończenie uroczystości odegrano sygnał „Śpij kolego” a uczestnicy odśpiewali wspólnie Pieśń Reprezentacyjną Wojska Polskiego: