Ranking „Wspólnoty”. Ile najmłodszych dzieci w miastach i gminach chodzi do żłobków i przedszkoli.

Pismo „Wspólnota” przygotowało ranking, pokazujący odsetek dzieci wieku 0–3 lat uczęszczających w 2024 roku do żłobków, klubów dziecięcych, przedszkoli, punktów przedszkolnych, zespołów wychowania przedszkolnego oraz oddziałów przedszkolnych przy szkołach – zarówno samorządowych, jak i niepublicznych.

- Polska nadrabia zaległości w opiece nad małymi dziećmi, ale tempo zmian jest nierówne. Nadaw widać ogromne zróżnicowanie pomiędzy poszczególnymi częściami kraju. Podczas gdy w miastach instytucjonalną opieką objęta jest już ponad połowa najmłodszych dzieci, w Polsce Wschodniej dostęp do żłobków i przedszkoli pozostaje ograniczony – oceniają autorzy rankingu: prof. Paweł Swaniewicz i dr Julita Łukomska. - Opieka nad dziećmi w wieku żłobkowym i przedszkolnym to zadanie samorządów gminnych. Realizując je, JST mogą mieć choćby nie wielki wpływ na politykę sprzyjającą liczbie urodzin i zapobieganiu (czy też przynajmniej łagodzeniu) depopulacji występującej w wielu regionach Polski. Według danych za rok 2024 dzieci uczęszczające do żłobków stanowiły mniej niż jedną trzecią wszystkich maluchów w wieku 0–3 lat objętych instytucjonalnymi formami opieki. W miastach na prawach powiatu udział żłobków był większy i wynosił prawie 45 proc., w małych miastach 38 proc., a w gminach wiejskich zaledwie 25 proc. Choć w 2024 r. była tylko jedna gminę, w której żaden maluch nie był objęty jakąś formą instytucjonalnej opieki, to w przypadku samych żłobków i klubów dziecięcych sytuacja była bardziej zróżnicowana: brak takich placówek dotyczył co dziesiątej gminy miejskiej, co czwartej miejsko-wiejskiej oraz ponad połowy gmin wiejskich.

W zestawieniu miast powiatowych, sklasyfikowano aż 267, Sokołów Podlaski zajął 29. miejsce w Polsce ze wskaźnikiem 81 proc. najmłodszych dzieci objętych opieką w żłobach i przedszkolach. Zanotował przy tym awans o 11 miejsc w porównaniu do roku 2021 (wówczas 40. lokata). Zaznaczyć jednak trzeba, że to dane za rok 2024, a miasto Sokołów realizuje właśnie inwestycję polegającą na rozbudowie Żłobka Miejskiego i ma stworzyć w nim dodatkowe miejsca. Spodziewać się więc należy kolejnego awansu w następnym rankingu.

Pierwsze miejsce wśród miast powiatowych zajmują Sejny ze wskaźnikiem 112 proc. (to nie błąd, lecz efekt tego, że miasto ma więcej miejsc opieki w żłobkach i przedszkolach niż mieszkańców w wieku 0-3 lata), drugie Zgorzelec (99,5 proc.), 7. miejsce Węgrów (ponad 91,8 proc.), a 11. Siemiatycze (91,2 proc.).

W zestawieniu miast powiatowych ostatnie, 267. miejsce, zajął Pisz ze wynikiem nieco przekraczającym 28 proc.

Miasto i gmina Kosów Lacki zajęło 355. pozycję w kategorii małych miast, w tym przypadku w rankingu „Wspólnoty” sklasyfikowanych zostało 679 jednostek. W mieście i gminie Kosów Lacki opieką w Klubie Dziecięcym oraz w przedszkolu objęto blisko 41,5 proc. najmłodszych mieszkańców gminy.

Wśród małych miast najwyższy wskaźnik osiągnęła Polanica-Zdrój – 93,5 proc. Najniższy zaś: 678. miejsce Sępopol z warmińsko-mazurskiego – 11 proc. i 679. Czarna Woda z Pomorskiego – 9,3 proc.

Gminy wiejskie są najbardziej zróżnicowaną kategorią samorządów pod względem poziomu użłobkowienia – od 104 do 19 proc.

- Jednocześnie to właśnie na terenach wiejskich najlepiej widać wpływ programów rządowych i unijnych na rozwój opieki nad najmłodszymi dziećmi. W wielu przypadkach bez środków z programów „Maluch+”, „Aktywny Maluch”, KPO czy Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego budowa nowych placówek byłaby po prostu niemożliwa – oceniają autorzy rankingu „Wspólnoty”.

Na początek zaznaczyć należy, że zestawienie robiono za rok 2024, nie obejmuje ono m.in. Klubów Dziecięcych z Ceranowa, Sabni, które powstały w roku 2025 i Klubu z Grochowa, który stworzono w roku 2026. Zatem te samorządy na pewno obecnie miałyby wyższe wskaźniki. Miejsca gmin w rankingu „Wspólnoty” i wskaźnik dzieci objętych opieką:

• 110. Bielany - 58,95 proc.
• 188. Jabłonna Lacka – 51,85 proc.
• 202. Sterdyń – 50,75 proc.
• 262. Repki – 48,44 proc.
• 653. gm. Sokołów Podlaski – 34,1 proc.
• 1174. Sabnie – 22,03 proc.
• 1212. Ceranów – 21,05 proc.

W klasyfikacji gmin wiejskich „Wspólnota” ujęła 1256 samorządów. W zajmującej pierwsze miejsce gminie Biesiekierz wskaźnik dzieci objętych opieką sięga 104 proc. Najniższe miejsce zajmują 1255. Pionki i 1256. Czarna Dąbrówka ze wskaźnikiem 19,9 proc.